فصل دوّم احكام جعاله و مسائل تنازع 1 - احكام جعاله اشتراط تقدّم جعاله بر عمل در استحقاق 1 - جُعل ، مستحَق عامل نيست مگر با تقدم جعاله بر عمل پس اگر بدون جعاله مستولى شد بر آبق ، مستحق اجرت نيست ، و بر او است تسليم به مالك يا اعلام و تخليه ؛ و اگر با شاهد حال احراز اذن مالك در تسليم بدون مجانيّت نمود براى او اجرت المثل مقدمات تسليم ثابت است ، و اگر تبرّعاً تحصيل و تسليم نمود مستحق اجرت نيست . تأثير تعيين و عدم تعيين جُعل در استحقاق 2 - جعل اگر معيّن شده است با تسليم ، استحقاق آن ثابت مىشود ؛ و اگر غير معيّن است ، اجرت المثل عمل ثابت است . و در روايت است كه اگر آبق را از شهر گرفت و تسليم كرد ، يك دينار شرعى را مستحق است ، و اگر از خارج شهر گرفت چهار دينار شرعى را مستحق ، و فتواى مشهور موافق با آن است ؛ و اظهر حمل بر موافقت با اجرت المثل است در شهرهاى معهوده ، و آن چه موافق با اين تقدير است در ازمنهء ديگر و شهرهاى ديگر با حفظ نسبت از حيث وسعت ، مگر با اطمينان منتفع به زيادت يا نقص آن به حسب قرب مسافت و بُعد آن و نحو آن ، و الله العالم ؛ و افضل و احوط تبعيّت روايت است مطلقاً و فرقى بين صغير و كبير و مسلمان و كافر و سالم و معيب نيست ، و اظهر عدم فرق بين كنيز و غلام است ، و همچنين فرقى بين نقصان قيمت آبق از مقدّر يا اجرت المثل نيست ؛ و افضل و احوط ثبوت همين تقدير شرعى است ( به نحو متقدّم ) در شتر ، و الحاق آن به آبق است .